Sözlük

AB mavi kartı (Blaue Karte EU)

İkamet yasasına göre yüksek nitelikli bir işte çalışmak için gerekli ikamet izni

Acil geceleme (Notübernachtung)

Evsizler için geceleme tesisi

Acil konaklama (Notunterkunft)

Geçici konaklama

Ad beyannamesi (Namenserklärung)

Yeni doğan çocuğunuzun adının devlet dairelerine bildirilmesi

Ağır engel (Schwerbehinderung)

Engellilik derecesi en az 50 olan tüm kişiler ağır engelli sayılır

Ağır engelli kimliği (Schwerbehindertenausweis)

Engellilik durumunun derecesine ilişkin belge

Ağır mağduriyet düzenlemesi - bakım (Härtefallregelung - Pflege)

Alışılmışın dışında bir bakım gereksiniminin söz konusu olması durumunda talep edilebilir

Ağır mağduriyet düzenlemesi - ikamet hakkı (Härtefallregelung - Aufenthaltsrecht)

İkamet iznine sahip olmayan ve yasal olarak ülkeden çıkış yapma yükümlülüğü olan kişiler, Berlin Mağduriyet Durumu Komisyonu’na başvurabilir ve ikamet yasasının § 23a maddesine göre mağduriyet durumu için ikamet izni verilmesini talep edebilirler. Federal Almanya topraklarında kalmaya devam edilmesini gerektirecek acil bir insani veya kişisel nedenin söz konusu olması ön koşuldur.

Aile birleşimi (Familiennachzug)

Alman vatandaşlarının veya ikamet izni olan yabancıların aile üyelerinin, burada birlikte aile olarak yaşamak için Almanya’ya gelmesi

Aile birleştirme (Familienzusammenführung)

Bkz. Aile birleşimi

Akşam okulu (Abendschule)

Özellikle çalışan kişilerin akşam derslerinde eğitim almasını sağlayan eğitim kurumu

Alman dış temsilciliği - Büyükelçiliği - Konsolosluğu (Deutsche Auslandsvertretung - Botschaft - Konsulat)

Almanya’nın yurt dışındaki diplomatik temsilcilikleri

Almanya Bağımsız Hasta Danışmanlığı (UPD - Unabhängigen Patientenberatung Deutschland)

Hastalara yasal veya özel sağlık sigortası yoluyla veya sağlık sigortası olmadan kapsamlı, anlaşılır, tarafsız ve ücretsiz danışmanlık ve bilgi sağlar; istek üzerine anonim de olabilir

Ana hesap (Basiskonto)

Ödeme hesabı; iltica talebinde bulunanlar ve müsamahalı ikamet izni olanlar da dahil tüm tüketicilerin kullanım hakkı vardır

Analık koruması (Mutterschutz)

Çalışan hamile kadınlar için iş hukuku koruması ve iş hayatında kadınların korunmasının ana dalı

Analık koruması dönemleri (Mutterschutzfristen)

Çalışan hamile kadınlar için iş hukuku korumasının dönemi

Anayasa (GG - Grundgesetz)

Almanya Federal Cumhuriyeti’nin anayasası

Anayasa (Verfassung)

Bir devletin biçimini ve vatandaşlarının hak ve yükümlülüklerini belirleyen ilkeler bütünü

Anlaşmalı evlilik (Scheinehe)

(Belirli bir yasal statü sahibi olmak için) yalnızca görünüşte yapılan evlilik

Asgari ücret (Mindestlohn)

(Yasal olarak geçerli) en düşük ücret

Ayrımcılık (Diskriminierung)

Fiili veya atfedilen belirli özellikler nedeniyle münferit kişi veya grupların eşitsizliğe maruz kalması

BAföG

Meslek eğitimini ve yüksek öğrenimi teşvik yasası (Bundesausbildungsförderungsgesetz) için kısaltma;
İhtiyaç sahibi öğrenciler, mesleki eğitim alan öğrenciler ve üniversite öğrencilerinin desteklenmesini düzenleyen yasa

BAföG bildirgesi (BAföG-Bescheid)

BAföG dairesinin destek tutarının yüksekliği ve tahsis süresi hakkındaki kararı

Bakım düzeyi (Pflegestufe)

Bakıma muhtaçlık derecesi tarafından belirlenen bakın durumu kategorisi

Bakıma muhtaçlık (Pflegebedürftigkeit)

Kişi fiziksel, zihinsel veya ruhsal bir hastalık veya engelden dolayı önemli veya yüksek oranda yardıma ihtiyaç duyuyorsa, bakıma muhtaç olarak tanımlanır

Banka havalesi (Überweisung)

Hesap sahibinin kendi bankası üzerinden, hesabındaki belirli bir tutarı alıcının kullanımına sunabileceği ödeme aracı

Berlin Kendini Yönetebilen Yaşam Merkezi e. V. (BZSL e. V. - Berliner Zentrum für Selbstbestimmtes Leben e. V.)

Engelli ve/veya kronik hastalık sahibi kişiler için gönüllü olarak yürütülen kişisel gelişim organizasyonu

Berlin soğuk hava yardımı (Berliner Kältehilfe)

Yılın soğuk zamanlarında evsiz kişilere bürokratik olmayan bir konaklama imkanı sağlamaya yönelik program

Berlin Tedavi Merkezi (Zentrum Überleben)

(Önceden işkence kurbanları için tedavi merkezi olan) tedavi ve rehabilitasyon çalışma alanıyla işkence, savaş şiddeti, firar ve takip edilme gibi ağır travmatik durumlar yaşamış kişilere tıbbi ve psikoterapik yardım sağlar

Berlin’deki okul türleri (Schulformen in Berlin)

İlköğretim okulu, yüksek dereceli lise (Gymnasium) ve entegre orta öğretim okulu

Berlin’e Hoş Geldin Bileti (Welcome to Berlin-Ticket)

BVG ve Berlin S-Bahn ağındaki ulaşım araçlarının yanı sıra, Berlin AB tarife bölgesinde yer alan diğer tüm ulaşım şirketlerinde geçerli olan kişiselleştirilmiş bilet (yolcu bileti)

Bina yönetimi (Hausverwaltung)

Evle ilişkili tüm sorunların çözümünden sorumlu olan kurum, kişi veya kişi grubu

Borç kaydı (Lastschrift)

Borç kaydı yöntemi yardımıyla, bir ödeme alıcısı ödeme yapmakla yükümlü kişiye veya kişilere ait hesap aleyhinde vadesi gelmiş alacakları bankadan tahsil edebilir

Boşanma (Scheidung)

Evliliğin resmi ve yasal olarak feshi

Bölge (Bezirk)

Berlin’in özer birimi

Brüt maaş (Bruttogehalt)

Kesintiler olmadan maaş

Bulaşıcı hastalık (Infektionskrankheit)

Patojenlerin (örneğin bakteriler, virüsler, mantarlar, parazitler) ortaya çıkan hastalık

Burs (Stipendium)

Devlet, vakıflar, kilise veya diğer kuruluşlar tarafından sağlanan eğitim, araştrma veya sanatsal çalışmalara yönelik finansal destek

Cinsel kimlik (sexuelle Identität)

Kişinin cinsel bir varlık olarak kim olduğuna, kendini nasıl algıladığına ve diğer insanlar tarafından nasıl algılanmak istediğine ilişkin temel benlik kavramı

Çalışanlar (Erwerbstätige)

Ekonomik gelir elde etme amacıyla bir faaliyet gerçekleştiren tüm kişiler

Çevirmen (Dolmetscherin/ Dolmetscher)

Yabancı bir dildeki ifadeleri tercüme eden kişi (iş tanımı)

Çocuk ödeneği (Kinderzuschlag)

Dar gelirli ebeveynler için devlet tarafından sağlanan katkı

Çocuk para yardımı (Kindergeld)

Çocuklu aileler için vergi hafifletmesine yönelik devlet hizmeti

Çocuk para yardımı belgesi (Kindergeldnachweis)

Çocuk para yardımının alınmasını teyit eden, aile kasasından alınan belge

Çocuk yuvası kuponu (KiTa-Gutschein)

Çocuğunuzun Berlin’de bir çocuk yuvasına veya günlük bir çocuk kreşine gidebilmesi için gereklidir ve sorumlu gençlik kurumları tarafından çıkartılır

DAAD - Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD - Deutscher Akademischer Austauschdienst)

Dava (Klage)

İhtilaflı bir konuda mahkeme kararı alınmasına yönelik talep

Deneme süresi (Probezeit)

Kişinin iş veya benzeri bir konu için becerisini ve yeterliliğini kanıtlaması gereken sınırlı süre

Destekleyici kurum (Leistungsträger)

Sosyal hizmetlerin yerine getirilmesinden sorumlu olan dernekler, enstitüler veya devlet daireleri

Devlet eğitim yardımı (staatliche Ausbildungsförderung)

Kaynakları geçimi için yeterli olmayan öğrenciler için sağlanan finansal destek

Devlete ait sağlık sigortası (GKV - gesetzliche Krankenversicherung)

Hastalık durumlarını karşılamaya yönelik sosyal sigorta türü; sigortadan muaf olarak kategorize edilmedikleri veya başka bir şekilde sigortalanmış olmadıkları sürece Almanya’da yaşayan tüm kişiler zorunlu olarak sigortalanır

Dış temsilcilik (auswärtiges Amt)

Almanya Federal Cumhuriyeti’nin dış politikadan sorumlu 14 federal bakanlığından biri

Dil durumu belirleme (Sprachstandsfeststellung)

Tüm çocuklar için dil gelişimini belirlemeye yönelik yasal sınav

Disiplinler arası kurum (interdisziplinäre Einrichtung)

Farklı uzmanlık alanlarını birbirine bağlayan kurum

Doğum ilanı (Geburtsanzeige)

Doğumun nüfus dairesi tarafından yazılı olarak beyan edilmesi

Doğum raporu (Geburtsbescheinigung)

Nüfus kaydının alınması için doğum ilanına ilişkin gerekli rapor

Dublin prosedürü (Dublin-Verfahren)

Avrupa’daki hangi ülkenin iltica prosedürünün yürütülmesinden sorumlu olduğuna ilişkin kontrol ve uygun olması durumunda başvuruda bulunan kişinin ilgili ülkeye transfer edilmesine yönelik tamamlayıcı prosedür

Dünya görüşü (Weltanschauung)

Kişinin dünyayı algılama ve açıklama biçiminin özeti

Ebe (Hebamme)

Devlet tarafından onaylanmış doğum yardımcısı (iş tanımı)

Ebeveyn izni (Elternzeit)

Anneler ve babaların çocuklarının doğumundan sonra çocuğun bakımıyla ilgilenebilmeleri için sağlanan mesleki izin (ihbarsız olarak işten çıkarmaya karşı güvence içerir)

Ebeveyn para yardımı bürosu (Elterngeldstelle)

Berlin’de: Münferit bölgelerdeki gençlik kurumları, ebeveyn para yardımının işlenmesinden sorumludur

Ebeveyn para yardımı ve ebeveyn para yardımı plus (Elterngeld und Elterngeld Plus)

Çocuklarının doğumundan sonra çocuklarına kendileri bakan ve geçici olarak tam veya yarım zamanlı çalışmayı bırakan anne ve babalara devlet tarafından sağlanan yardım

Eğitim merkezi (Ausbildungsstätte)

İçinde bir eğitim veya ders gerçekleştirilen bina

Eğitim müdürlüğü (Schulamt)

Eğitim sisteminden sorumlu devlet dairesi

Eğitim sözleşmesi (Ausbildungsvertrag)

Eğitim veren kişi veya kurum ile eğitim alması gereken kişi arasında yapılan, eğitimle ilgili sözleşme

Eğitim ve katılım paketi (Bildungs- und Teilhabepaket)

Dar gelirli ailelerden gelen çocukların ve gençlerin eğitime, topluma katılımının güvence altına alınması için devlet tarafından sağlanan katkılar

Emeklilik bildirisi (Rentenbescheid)

Emeklilik türünün, emeklilik başlangıcının, emekli aylığı tutarının ve gerektiğinde emeklilik süresinin belirlendiği idari işlem

Entegrasyon kursu (Integrationskurs)

Almanca kursu ve oryantasyon kursundan oluşan kurs; Alman tarihi, kültürü ve politik sistemi hakkındaki bilgilerin öğretilmesine hizmet eder

Entegre orta öğretim okulu - orta öğretim okulu (integrierte Sekundarschule - weiterführende Schule)

Genel eğitim veren okul türü (ilköğretim okulu ve yüksek dereceli lisenin yanı sıra)

Erişilebilirlik (Barrierefreiheit)

Tüm yaşam alanlarında engelli kişilere de kapsamlı erişim ve sınırsız kullanım şansı tanınması

Esnaf ve zanaatkarlar odası (Handwerkskammer)

Kamu hukuku tüzel kişiliği biçiminde zanaat çıkar temsilciliği

Ev kuralları (Hausordnung)

Eve ait belirli donanımların kullanımıyla ilgili olarak kiracının veya ikamet eden kişinin davranışlarına yönelik evin mal sahibi veya yurdun yönetimi tarafından belirlenen talimatlar

Evanjelist gençlik ve sosyal yardım kurumu (EJF)

Evangelisches Jugend- und Fürsorgewerk)

Evlat edinme (Adoption)

Herhangi bir biyolojik köken bağı olmadan, evlat edinen kişi ve evlat edinilen çocuk arasındaki ebeveyn-çocuk ilişkisinin yasal olarak gerekçelendirilmesi

Evlenme ehliyet belgesi temini muafiyeti (Befreiung von der Beibringung des Ehefähigkeitszeugnisses)

Evlilik ön koşullarının yüksek eyalet mahkemesi başkanları veya Berlin’deki asliye mahkemesi başkanları tarafından kontrol edilmesi sonrasında, yurt dışındaki eş ile evlilik akdinin gerçekleştirilmesi için ana vatandan evlenme ehliyet belgesi alınması gerekmediği belirlenir

Evsizlik (Wohnungslosigkeit)

Bir kişi, kira sözleşmesiyle korunan bir konut alanına sahip olmaması durumunda, evsi sayılır

Evsizlik yardımı (Wohnungslosenhilfe)

Olası veya zaten gerçekleşmiş bir evsizlik durumunda yardım sağlar

Federal Göçmenler ve Mülteciler Dairesi (BAMF - Bundesamt für Migration und Flüchtlinge)

Federal İç İşleri Bakanlığı’nın (BMI) faaliyet alanında bulunan federal üst makam; iltica, göç, entegrasyon, dönüş desteği ve Musevi göçmenler alanlarındaki görevlerden sorumludur

Federal İş ve İşçi Bulma Kurumu aile kasası (Familienkasse der Bundesagentur für Arbeit)

Federal İş ve İşçi Bulma Kurumu resmi dairesi; çocuk para yardımı ve çocuk ödeneğinden sorumludur

Federal Kriminal Dairesi (BKA - Bundeskriminalamt)

Federal devlet ve eyaletlerle işbirliği halinde suçlarla mücadele etmekten sorumlu federal daire

Federal mülteciler yardım yasası (Asylbewerberleistungsgesetz)

Federal mültecilere yapılan yardımların boyutunun ve biçiminin düzenlenmesine yönelik yasa

Federal mültecilere yardım (Asylbewerberleistungen)

İltica başvurusunda bulunan kişilerin, ülkeden çıkması zorunlu olan kişilerin ve geçici olarak Almanya’da ikamet eden yabancıların temel ihtiyaçlarının güvence altına alınması için sağlanan hizmetler

Fesih (Kündigung)

Kira veya özel bir iş ilişkisine ilişkin sözleşmenin iptali

Geçici korunma hakkına sahip kişi (subsidiär schutzberechtigt)

Mültecilere tanınan ve sorumlu devlet dairesi tarafından iltica prosedürü sırasında belirlenen özel koruma biçimi; kişinin ülke içerisindeki silahlı çatışmalarla bağlantılı olarak işkence, idam cezası veya sivil halka yönelik tehlikelerden dolayı iltica etmiş olması, ancak belirli özellikler (örneğin köken, politik görüş, din) nedeniyle takip ediliyor olmaması durumunda sağlanır.

Geçim (Lebensunterhalt)

Hayati önem taşıyan ihtiyaçlar (beslenme, giyim, konaklama, vb.) için toplam finansal masraflar; ikamet hakkındaki işsizlik parası II’de ilgili standart oranların konaklama ve ısıtma masraflarının yanı sıra gerekmesi halinde diğer tutarlara eklenmesi yoluyla hesaplanır

Genel eşit muamele yasası (AGG - Gleichbehandlungsgesetz)

„Irk, etnik köken, cinsiyet, din, dünya görüşü, engellilik durumu, yaş veya cinsel kimlik nedenleriyle yapılan ayrımcılıkların önlenmesi ve giderilmesine“ yönelik Alman federal devlet yasası, ayrımcılığı önleme yasası (Antidiskriminierungsgesetz) olarak da adlandırılır

Genel lise diploması (Abitur = allgemeine Hochschulreife)

Almanya’daki en yüksek lise diploması derecesi; yüksek okulda eğitim görme hakkı verir

Geri gönderme (Rückführung)

Yabancıların sınır dışı edilmesi

Gökkuşağı aileleri (Regenbogenfamilien)

Ebeveynlerden en az birinin lezbiyen veya gey olarak yaşamını sürdürdüğü, farklı yapıdaki aile biçimlerini tanımlar

Gökkuşağı şehri (Regenbogenstadt)

Berlin, anayasasına ve genel eşit muamele yasasına uygun olarak, çeşitli cinsel kimliklere ve yaşam biçimine sahip insanların ayrımcılığa uğramaması ve eşit muamele görmesini görev edinmiştir

Gönüllülük (Ehrenamt)

Gönüllü bir biçimde ve herhangi bir gelir elde etmeden yürütülen kurum

Güvenli ülkeler - güvenli ana vatanlar (sichere Herkunftsländer - sichere Herkunftsstaaten)

Genel siyasi koşullar itibariyle, siyasi zulüm veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı cezalandırmanın bulunmadığı bir yasal karinenin söz konusu olduğu ülkeler (iltica işlemleri yasası § 29a)

Hak eşitliği (Gleichberechtigung)

Eşit haklar; siyası veya sosyal eşitlik

Halk eğitim okulları (VHS - Volkshochschulen)

Mesleki eğitime, özellikle yetişkinlere yönelik eğitime hizmet eden kurum

Hamileliği sonlandırma (Schwangerschaftsabbruch)

Hamileliğin jinekolojik yöntemler yoluyla sonlandırılması

Hamilelikte anlaşmazlık çözüm danışmanlığı (Schwangerschaftskonfliktberatung)

Hamile kadınlar için acil durumlarda veya anlaşmazlık durumlarında sağlanan danışmanlık

Hartz IV

Şunların gündelik dildeki kullanımı:
1. İşsizlik parası II, kısaca Hartz olarak da adlandırılır
2. „İş arayanlar için temel sigorta“ için bkz. sosyal güvenlik kanununun ikinci bölümü (SGK II)

Hayat arkadaşı (Lebenspartnerin/ Lebenspartner)

Kelimenin iki anlamı vardır: 1. Başka bir kişiyle sürekli bir birliktelik içerisinde olan kişi, yaşam ortağı olarak da adlandırılabilir.
2. Kayıtlı yaşam ortaklığı (aynı cinsiyete sahip iki kişi arasında); bu ortaklık eşlere haklar ve yükümlülükler verir

Hızlandırma başvurusu (Eilantrag)

Hızlandırılmış, acil talep / mahkeme huzurunda: Davanın geciktirme etkisinin düzenlenmesi veya önceki haline getirilmesine ya da ihtiyati tedbir yoluyla bir durumun geçici olarak düzenlenmesine ilişkin talep

Hizmet alan (Leistungsempfängerin/ Leistungsempfänger)

Geçim güvencesine (örneğin işsizlik parası II, sosyal yardım veya federal mültecilere yardım), sosyal dezavantajların dengelenmesine (örneğin kira yardımı, topluma kazandırma yardımı), vergi yükü paylaşımına (örneğin çocuk para yardımı) ve sosyal devlet düzeni çerçevesindeki benzer amaçlara hizmet eden yardımları alan kişi

Hizmet kesintisi (Leistungskürzung)

Esas itibariyle söz konusu kişi için mevcut olan bir sosyal hizmetin yaptırımlara bağlı olarak cezalandırılma amacıyla kesilmesi

Hoş geldin sınıfı - Geçiş sınıfı (Willkommensklasse - Übergangsklasse)

Tüm okul türlerinde Almanca bilgisi olmayan yeni gelenler için öğrenim grubu

Huzurevi/yaşlılar için bakımevi (Altenwohnheim/Altenheim)

Yaşlı kişilerin konaklama, bakım ve koruma sağlayan tesis

Irkçı şiddet (rassistische Gewalt)

Irkçı nedenlerle şiddete başvurma

İdam cezası (Todesstrafe)

Almanya’da anayasanın 102. maddesi yoluyla kaldırılan; Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi üyeleri ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi tarafından reddedilen insanlık dışı ceza biçimi

İkamet durumu (Aufenthaltsstatus)

Federal Almanya dahilindeki topraklarda ikamet eden göçmenler için yetki

İkamet kaydı yükümlülüğü (yabancılar hukukuna göre) - Bildirim yükümlülüğü (Meldepflicht (ausländerrechtliche) - Übermittlungspflicht)

Resmi birimlerin sorumlu devlet dairesini belirli durumlardan haberdar etme yükümlülüğü

İkamet sınırlaması (Aufenthaltsbeschränkung)

İltica talep eden veya müsamahalı ikamet izni verilen kişinin ikamet alanının devlet tarafından belirli bir bölge, çevre veya eyalet ile sınırlanması

İkamet sırasında özel korunma ihtiyacı (besonderer Schutzbedarf beim Wohnen)

Aşağıdaki mülteciler için söz konusudur: Hamileler, engelli kişiler, ağır hastalar, yalnız seyahat eden çocuk sahibi kadınlar, eşcinseller ve transseksüeller

İkamet yasası (AufenthG - Aufenthaltsgesetz)

Yabancıların ülkeye girişini, ikametini, kazanç getiren bir işte çalışmasını ve ikametini sonlandırmasını düzenler

İkamet zorunluluğu (Wohnsitzauflage)

Kalıcı ikametin belirli bir yerde yapılmasına ilişkin hüküm

İkametgah (Wohnsitz)

Bir (gerçek) kişinin sürekli yerleşim yeri

İkinci eğitim yolu (Zweiter Bildungsweg)

Sonradan okul diploması almayı veya daha yüksek bir diploma alabilmeyi olanaklı kılar

İlk kabul tesisi (Erstaufnahmeeinrichtung)

İltica talebinde bulunan kişilerin, iltica başvurusunun yapılmasından sonraki ilk haftalarda konaklamasına yönelik tesis

İlköğretim okulu (Grundschule)

Okula başlamak zorunda olan tüm çocukların ilk gitmesi gereken okul; Berlin’de ilk altı sınıfı kapsar, ancak çocuklar beşinci yıldan itibaren bir orta öğretim okuluna geçiş yapabilir

İltica başvurusu (Asylantrag)

Mülteci konvansiyonuna göre mülteci veya geçici koruma hakkı sahibi olarak ve anayasanın 16a maddesinin 1. paragrafına göre siyasi olarak takip edilen kişi olarak kabul ve koruma elde etme başvurusu

İltica İşleri Eyalet Dairesi (LAF - Landesamt für Flüchtlingsangelegenheiten)

Berlin’deki iltica etmiş kişilerin kaydı, yardım alması ve konaklamasına ilişkin tüm sorulardan sorumlu devlet dairesi

İltica nedenleri (Fluchtgründe)

Ana vatanda ırk, din, uyruk, belirli bir sosyal gruba aidiyet veya politik görüş nedeniyle takip edilmeye yönelik gerekçelendirilmiş endişe

İltica prosedürü (Asylverfahren)

İltica yasasında belirlenen, iltica talep eden kişilerin geçirmesi gereken tanıma prosedürü Federal Göçmenler ve Mülteciler Dairesi iltica prosedürünü yürütür ve iltica talebinde bulunan kişilere sığınma, mülteci koruması veya geçici koruma verilmesine, sınır dışı etme engellerinin mevcut olup olmadığına veya iltica başvurusunun reddedilmesi gerekip gerekmediğine karar verir.

İnsani ikamet izni (humanitäre Aufenthaltserlaubnis)

İkamet yasasına göre insanı nedenlerle veya insani bir acil durumun hafifletilmesine veya ortadan kaldırılmasına yönelik olarak verilen ikamet izni

İnsanlık onuru (Menschenwürde)

Her insanın kendi adına sahip olduğu kaybedilemez, dış özelliklerinden bağımsız manevi ve ahlaki değeri

İş (Beschäftigung)

Bağlı (= sözleşmeli) olarak ödeme yapılan faaliyet

İş Merkezi (Jobcenter)

Neredeyse tüm oturum izni türlerine sahip olan kişilere SGK II sağlanmasından sorumlu olan, kaymakamlık ve İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun ortak kuruluşu

İşkence (Folter)

Kişinin iradesini kırmak veya etkilemek amacıyla yapılan, kişiye kasten büyük fiziksel veya ruhsal acılar ve zararlar veren muamele

İşkence kurbanları için tedavi merkezi (BZFO)

(Behandlungszentrum für Folteropfer) bkz. Zentrum Überleben

İşletme masrafları - konut (Betriebskosten - Wohnung)

Isıtma masrafları, su temini ve su ısıtma masrafları, atık su ücretleri, çöp toplama ücretleri, yolların temizlenmesine ilişkin masraflar, emlak vergisi, bina görevlisi veya temizlik ve bahçe işleri masrafları, mali sorumluluk veya bina sigortası masrafları

İşsizlik parası I (ALG I - Arbeitslosengeld I)

Prim temelli ve belirli bir süreyle sınırlı maaş tazminatı

İşsizlik parası II (ALG II - Arbeitslosengeld II)

Çalışabilir durumdaki yardıma muhtaç kişilerin geçiminin güvence altına alınmasına yönelik hizmet

Kapsama - pedagoji (Inklusion - Pädagogik)

Çocuk yuvaları ve (normal) okullarda engelli ve engelsiz çocukların birlikte eğitim alması

Kayıt (Registrierung)

Mültecilerin kimlik bilgilerinin alınması ve bir eyalete tahsis edilmeleri; iltica prosedürünün ilk adımı

Kayıt belgesi - Öğrenci belgesi (Immatrikulationsbescheinigung - Studienbescheinigung)

Kişinin bir yüksek okulda kayıtlı olduğunu gösteren belge

Kayıtlı yaşam ortaklığı (Registrierte Lebenspartnerschaft)

Aynı cinsiyete sahip çiftlerin evlilik akdi olmadan birlikte yaşaması

Kaymakamlıklar (Bezirksämter)

Berlin yönetiminin bölge düzeyindeki parçası; Berlin’de on iki kaymakamlık mevcuttur

Kazanç getiren bir işte çalışma (Erwerbstätigkeit)

Serbest veya sözleşmeli faaliyetlere ilişkin üst kavram; sözleşmeli faaliyetler için bkz. „İş (Beschäftigung)“

Kefalet (Bürgschaft)

Kefil olan kişiyi alacaklıya karşı üçüncü bir kişiye ait borçlardan yükümlü kılan sözleşme

Kira cetveli (Mietspiegel)

Bir mahalle veya yerleşim alanında konut alanlarına ilişkin alışılagelmiş kira fiyatlarının karşılaştırmalı olarak görülebileceği tablo

Kira devralım belgesi (Mietübernahmeschein)

Konut (kira) masraflarının destekleyici birimden devralındığını gösteren belge

Kira katkısı (Mietzuschuss)

Kiracıların ölçülü ve aile yaşantısına uygun şekilde konaklamasını ekonomik açıdan garanti altına alan, konut alanına ilişkin giderlere yapılan katkı

Kira sözleşmesi (Mietvertrag)

Kiracı taraf ve mal sahibi arasında kira koşulları hakkında yapılan sözleşme

Kira yardımı (Wohngeld)

Kira yardımı yasasına (WoGG) göre verilen bir sosyal hizmet; devlet tarafından özellikle konut kirası için sağlanan katkı

KiTa

Kısaltma: Çocuk yuvası (Kindertagesstätte); çocuklara tam veya yarım günlük bakım sağlayan kurum

Konut ve kira yardımı dairesi (Wohnungsamt)

Konut işlerinden sorumlu devlet dairesi

Kredibilite referansı - Kişisel referans (Schufa-Auskunft - Selbstauskunft)

Kişinin kredi itibarına ilişkin referans

Kültürel açıdan hassas yaşlı bakımı (kultursensible Altenpflege)

Yaş ve bakımla ilgili düşüncelerin kültürel çeşitliliğini dikkate alan bakım hizmeti alan kişilerin kültürel ve göçmenliğe özgü kökenlerine yönelik çalışan yaşlılık yardımı

Kültürel kurum (Kultureinrichtung)

Kültürel amaçlara hizmet eden kamu kurumu

LGBTI (LSBTI)

Lezbiyen, gey, biseksüel, transeksüel ve interseksüel bireyleri ifade eden kısaltma

Maaş bordrosu - Ücret bordrosu (Lohnabrechnung - Gehaltsabrechnung)

Çalışan kişinin tüm vergi indirimleri, sosyal sigorta primleri, ek emeklilik ödenekleri dahil brüt aylık maaşının ve kalan net aylık maaşının yazılı dökümü; genellikle vergi sınıfı, çocuk başına vergi muafiyeti tutarı, işe başlama tarihi ve benzeri ek bilgileri de içerir

Mal sahibi (Vermieterin/ Vermieter)

Bir varlığı süreli olarak kiracının kullanımına sunan kişi Bunun karşılığında kiracı mal sahibine bir karşılık (kira) ile borçlanır

medibüro

İkamet durumu ve sağlık sigortası olmayan kişilerin nitelikli tıbbi personel kadrosu tarafından anonim ve ücretsiz olarak tedavi görmesi için aracılık yapar

MedPoints

Büyük geçici ikamet yerlerinde tıbbi bakım sağlayan kurum

Meslek lisesi (Fachgymnasium)

Mesleki ağırlık noktası belirleme olanağı olan ve genel lise diploması veren yüksek dereceli lise

Meslek okulu (Berufsschule)

Bir işletmede uygulamalı meslek eğitiminin yanı sıra, haftada bir veya iki kez (veya bloklar halinde) gidilen okul

Mesleki eğitim alan öğrenci (Azubi/ Auszubildende/ Auszubildender)

Öğrenim gören veya mesleki eğitimini tamamlayan kişi

Mesleki eğitim diploması (BB - Berufsbildungsreife) ve genişletilmiş mesleki eğitim diploması (eBB - erweiterte Bildungsreife)

Başarılı bir sınav sonrasında elde edilen okul diplomaları (9. ve 10. sınıftan sonra)

Mesleki eğitim yardımı (Berufsausbildungsbeihilfe)

Mesleki eğitim için verilen katkı ve krediler

Mezarlık yükümlülüğü (Friedhofspflicht)

Ölmüş bir kişinin fiziksel kalıntılarının (naaşın içinde bulunduğu tabut veya küllerin içinde bulunduğu vazo) bu amaç için ayrılmış olan mezarlıklardan farklı bir yerde konumlandırılmasını yasaklayan yönerge

Mükellefiyet (Auflagen)

Başvuru sahibinin bildirim yoluyla sorumlu tutulduğu yükümlülük

Mülteci konvansiyonu (Genfer Flüchtlingskonvention)

Esas itibariyle: „Mülteci hakları sözleşmesi“. Dünyadaki birçok ülke tarafından imzalanan, kimlerin mülteci olarak dikkate alınacağını, devletlerin topraklarında bulunan mültecilere hangi yasal korumaları, hangi yardımları ve hangi sosyal hakları sağlayacağını belirleyen bir uluslararası anlaşma tanımı

Münferit durum yardımı (Einzelfallhilfe)

Engelli olan veya olmayan çocuklar ve gençler için özel bir destek biçimi

Müsamahalı oturum izni (Duldung)

Ülkeden çıkma zorunluluğu olan göçmenlerin sınır dışı edilmesinin geçici olarak durdurulması; sınır dışı etmenin fiili veya yasal nedenlerden dolayı olanaklı olmaması veya acil kişisel veya insani nedenlerden dolayı gerçekleştirilemiyor olması durumlarında uygulanır

Nafaka ödeneği (Unterhaltsvorschuss)

Nafaka ödemekle yükümlü ebeveynin nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, yalnız yaşayan ebeveyne ait çocuğunun bakım masraflarının belirli resmi daireler tarafından ödenmesi

Nafaka ödeneği kasası (Unterhaltsvorschusskasse)

Bölgenizdeki gençlik kurumunun nafaka ödeneği dairesi

Nüfus cüzdanı (Personalausweis)

Bir fotoğraf, kişi hakkındaki bilgileri ve sahibinin imzasını içeren kişiye ilişkin resmi belge

Nüfus dairesi (Standesamt)

Doğumlar, evlilikler, ölüm durumları ve benzeri durumları belgeleyen devlet dairesi

Nüfus kaydı (Geburtsurkunde)

Bir kişinin doğumu (yer ve gün) ve kökeni hakkındaki (medeni) resmi belge

Nüfus kütüğü sureti (Abschrift aus dem Geburtsregister)

Medeni durum evrağı (fotokopi); nüfus kütüğünü ve medeni durumdaki tüm değişiklikleri (ad değişiklikleri, evlat edinme, vb.) yansıtır

Okula gitme yükümlülüğü (Schulpflicht)

Belirli bir yaştaki çocukların düzenli olarak genel eğitim veren bir okula gitmelerine ilişkin yasal yükümlülük

Orta öğretim diploması (MSA - mittlerer Schulabschluss)

Diploma prosedüründe hak kazanılan okul diploması

Oturum hakkı belgesi (WBS - Wohnberechtigungsschein)

Sosyal konutun kullanım hakkı için devlet dairesi tarafından düzenlenen belge

Oturum izni (Aufenthaltserlaubnis)

İkamet yasasına göre verilen süreli ikamet izni

Öğrenim kredisi (Studienkredit)

Geçim masraflarının ve/veya olası öğrenim harçlarının finanse edilmesine yönelik krediler

Özel güçlük (besondere Härte)

Yabancılar şubesine ait bazı kararların reddedilmesini kabul edilemez hale getiren özel durumların mevcut olması halinde uygulanır

Özel sağlık sigortası (PKV - private Krankenversicherung)

Bölünmüş sağlık sigortası sisteminin devlete ait sağlık sigortasının yanı sıra bir parçasıdır; aşağıdaki görevler PKV sorumluluğu dahilindedir: Devlet tarafından sigortalanmamış olan kişilerin sigorta kapsamının üstlenilmesi; ek yardım alma hakkı olan kişiler için hastalık masraflarının tam sigorta kapsamı çerçevesinde ek yardım tarafından karşılanmayan hizmetlerin sigortalanması. Örneğin daha iyi bir hastane konaklaması veya özel doktor tarafından tedavi gibi bireysel taleplerin karşılanması için tamamlayıcı ek sigorta çerçevesinde devlet tarafından sigortalanmış kişilerin sigorta kapsamının devralınması.

Psikolojik hastalıklar (psychische Erkrankungen)

Algılama, düşünme, hissetme, davranış ve deneyim işleme mekanizmalarında ortaya çıkan hasarlar veya hastalık değeri taşıyan sosyal ilişkiler, örneğin kaygı bozuklukları veya depresyonlar

Refah dernekleri (Wohlfahrtsverbände)

Almanya’da (resmi sosyal yardım çalışmasının yanı sıra) sosyal yardım, sağlık ve bakım kurumlarının en önemli desteği ve işletmecisi olan, kamu yararına hizmet eden organizasyonlar. Refah derneklerinin bir diğer görevi de, refah devletiyle ilgili çıkarların korunması ve savunulmasıdır.

Resmi konut yapım şirketleri (staatliche Wohnungsbaugesellschaften)

Konutların yapımını finanse eden, yöneten ve pazarlayan resmi şirket

Reşit (volljährig)

18. yaşını tamamlamış kişi

Reşit olmayan (minderjährig)

18 yaşın altındaki kişi

Sağlık kartı (Gesundheitskarte)

Tıbbi bakım hizmetlerini talep edebilmek için yetki belgesi görevi yapar; devlete ait veya özel sağlık sigortası şirketi tarafından üyelerine sağlanır

Sağlık raporu (ärztliches Attest)

Doktor raporu (özellikle kişinin sağlık durumuyla ilgili)

Sağlık Sigortası (Krankenversicherung)

Hastalık nedeniyle ortaya çıkan masraflara yönelik sigorta

Sağlık sigortası olmayanlar için tıbbi yardım (Malteser Migranten Medizin Berlin)

Sağlık sigortası olmayan kişilere ani bir hastalanma, yaralanma veya hamilelik durumunda ilk muayene ve acil bakım hizmetlerini yerine getiren doktor sağlar

Sahip (Inhaberin/ Inhaber)

Bir varlığı elinde bulunduran, ona sahip olan ve üzerinde belirli bir hakka veya benzeri bir imtiyaza sahip olan kişi

Serbest dolaşım hakkı (Freizügigkeitsrecht)

Avrupa Birliği vatandaşlarının üye ülkeler içerisinde seyahat etme ve konaklama hakkı

Sınır dışı etme yararı (Ausweisungsinteresse)

Yabancıların sınır dışı edilmesine ilişkin kamu yararı, ikamet yasasının § 54 maddesinde düzenlenmiştir

Sınır dışı etme yasağı (Abschiebungsverbot)

Söz konusu kişilerin hedef ülkeye sınır dışı edilmesinin, kişinin bedenini, hayatını ya da özgürlüğünü ciddi ve somut biçimde tehlikeye atması veya şiddetli insan hakkı ihlallerine sebebiyet vermesi durumunda belirlenir

Sonraki konaklama (Folgeunterbringung)

İltica talebinde bulunan kişilerin ilk konaklama tesisinde kalmalarının ardından konaklamaları için yönlendirildikleri tesisin tanımı

Sosyal devlet (Sozialstaat)

Vatandaşlarının ekonomik güvenliğini garanti etmeyi ve toplumdaki sosyal eşitsizlikleri gidermeyi amaçlayan demokratik devlet

Sosyal güvenlik kanunu II (SGB II - Sozialgesetzbuch II)

Sosyal güvenlik kanununun ikinci bölümü, iş arayanlar için temel sigorta hizmetlerini düzenler (işsizlik parası II)

Sosyal konaklama yardımı (soziale Wohnhilfe)

Konaklama ile ilgili acil durumlarda, kira borçları ve evsizlik durumlarında danışmanlık ve destek sağlar

Sosyal konut alanı - Sosyal konut (sozialer Wohnraum - Sozialwohnung)

Kamu fonlarıyla inşa edilmiş, dar gelirli kiracılara yönelik nispeten düşük kiralı konut

Sosyal yardım (Sozialhilfe)

İş göremez veya emeklilik yaşındaki kişiler için devlet tarafından sağlanan, ihtiyaca yönelik sosyal hizmet

Sosyal yardımlaşma görevlisi (Sozialarbeiterin/ Sozialarbeiter)

Sosyal hizmetler sektöründe çalışan kişi (iş tanımı)

Süre tayini (Befristung)

Belirli bir dönemle sınırlama

Tanıma (Anerkennung)

Geçerliliğin, yasalara uygunluğun (resmi) teyidi, beyanı

Tarife bölgeleri (Tarifgebiete)

Tarifenin geçerli olduğu mekansal alan

Tasdik (Beglaubigung)

Bir durumun devlet dairesi tarafından doğru, gerçek, hakiki olarak teyit edildiğine ilişkin belge

Teknik yüksek okulu (Fachoberschule)

Meslek yüksek okulunda okuma hakkı veren, mesleki uzmanlık alanlarına ayrılmış okul

Temel sigorta hizmetleri - SGK II, SGK XII, federal mülteciler yardım yasası (Leistungen der Grundsicherung - SGB II, SGB XII, AsylbLG)

Geçimin güvence altına alınması için ihtiyaca yönelik ve ihtiyaca bağlı sosyal hizmetler

Temel sigorta hizmetleri (Grundsicherungsleistungen)

1. Sosyal yardım (SGK XII): Yaşlılık ve iş göremezlik durumunda geçim yardımı olarak temel sigorta
2. İş arayanlar için (SGK II): İşsizlik parası II (Alg II) ve buna ait çalışamayan kişiler için (çocuklar, eş) sosyal yardım

Toplu banliyö trafiği veya toplu banliyö yolcu trafiği (ÖPNV - Öffentlicher Nahverkehr oder Öffentlicher Personennahverkehr)

İş, eğitim, alışveriş ve diğer gündelik işler için trafikte bulunan kişilerin tramvay, demir yolu ve deniz yolu trafiğindeki (feribot) tarifeli seferler yoluyla taşınmasına yönelik alan

Toplu konaklama (Gemeinschaftsunterkunft)

Birden çok kişinin konakladığı tesis

Turist (Touristin/ Tourist)

Tatil seyahati yapan; yeni yerler görmek ve yeni ülkeler tanımak için seyahat eden kişi

Turist vizesi (Touristenvisum)

İkamet yasasına göre verilen ikamet izni

Ulaşım ağı planı (Liniennetzplan)

Toplu ulaşım ağı haritası

UNHCR

Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiserliği

Ücret (Vergütung)

Bir malın, hizmetin veya faaliyetin karşılığı olarak ödenen para miktarı

Üstün yetenekli öğrenci teşviki (Begabtenförderung)

Özel üstün yeteneklere sahip olan öğrencilerin ve üniversite öğrencilerinin burslar yoluyla desteklenmesi

Vakıf (Stiftung)

Belirli miktarda parayı kullanıma koyan ve bu varlığın hangi amaç için kullanılması gerektiğini belirleyen hayırsever kurumu

Vatandaşlığa kabul (Einbürgerung)

Bir yabancıya vatandaşlık verilmesine yönelik idari işlem

Vatandaşlık testi (Einbürgerungstest)

Vatandaşlık kabulünün gerçekleşebilmesi için Almanya’daki yasal ve toplumsal düzene ve yaşam koşullarına ilişkin bilgiyi ölçen test

Velayet hakkı olan ebeveyn (Sorgeberechtigte/ Sorgeberechtigter)

(Belirli bir çocuk için) velayet hakkına sahip olan kişi

Vergi dairesi (Finanzamt)

Vergilerin tahsil edilmesinden ve yönetiminden sorumlu olan, mali idarenin en altında yer alan devlet dairesi

Vergi danışmanı (Steuerberaterin/ Steuerberater)

Vergi işlemleri konusunda devlet tarafından yetkilendirilmiş danışman veya temsilci (iş tanımı)

Vergi sınıfı (Steuerklasse)

Medeni durum ve çocuk sayısına göre belirlenen, gelir ve ücret vergisi için vergi oranı cetveli içerisinde derecelendirilen vergi matrahı

Vergiler (Steuern)

Kazançların bir parçası (örneğin gelir veya intikal vergisi) veya mal ve hizmetlerin fiyatı üzerinden indirim (örneğin işlem veya akaryakıt vergisi) olarak devlete ödenmesi gereken para

Vesikalık fotoğraf, vesikalik resim (Passfoto, Passbild)

Genellikle resmi bir kişisel belge için kullanılan fotoğraf

Vize (Visum)

Pasaportta sınır geçişi onayına ilişkin not olarak yer alan ikamet izni

Yabancılar şubesi (Ausländerbehörde)

İkamete ilişkin önlemler ve kararların yanı sıra Almanya’daki yabancıların kazanç getiren bir işte çalışma durumundan sorumlu devlet dairesi (ikamet hakkının yürütülmesi)

Yabancılar şubesi merkez sicili (AZR - Ausländerzentralregister)

Almanya’da ikamet eden veya etmiş olan yabancılara ilişkin kişisel veri kayıtlarını içeren Federal İdari Daire veri tabanı

Yarıyıl tatili (Semesterferien)

Derslerin gerçekleştirilmediği, iki okul dönemi arasındaki tatil zamanı

Yasal veli (gesetzlicher Vormund)

Aile mahkemesinin emriyle yasal olarak velayet hakkı olan kişi yerine reşit olmayan bir bireyi temsil eden kişi

Yaşam koşulu (Lebensumstand)

Yaşamı belirleyen detay veya olgular

Yerleşme izni (Niederlassungserlaubnis)

İkamet yasasına göre verilen süresiz ikamet izni

Yerleştirme (Resettlement)

Mültecilerin üçüncü bir eyalete kalıcı olarak yeniden yerleştirilmesi

Yurt dışına çıkış engeli (Ausreisehindernis)

Yurt dışına çıkışın olanaklı olmaması veya talep edilememesi durumunda söz konusudur

Yüksek dereceli lise (orta öğretim okulu) - Gymnasium (weiterführende Schule)

Genel lise diploması veren, yüksek dereceli okul türü

Yüksek okul - Üniversite (Hochschule - Universität)

Birden çok fakülteye ayrılmış bilimsel eğitim ve araştırma kurumu

Zanaat (Handwerk)

1. a) Gelenekler yoluyla öğrenilmiş ve manüel olarak bir el aletiyle yapılan, (serbest olarak) profesyonel biçimde gerçekleştirilen üretim veya onarım çalışmalarından oluşan faaliyet
b) Bir kişinin mesleği, faaliyeti, işi (kazanç getiren)
2. El işçilerinin mesleki durumu

Zanaatçılar sicili (Handwerksrolle)

Serbest çalışan el işçilerinin gerçekleştirdikleri zanaat ile katkıda bulundukları esnaf ve zanaatkarlar odası tarafından yürütülen dizin