Eğitim ve mesleki eğitim

Berlin silüeti önünde farklı meslekleri içeren figürler

Eğitim ve mesleği geliştirme arasındaki fark nedir?

Eğitim için özel bir ön bilgi gerekli değildir. Burada bir meslek en baştan öğrenilir. Diğer yandan mesleği geliştirme eğitiminde, yasa değişiklikleri, yeni teknikler ve diğer bilgileri öğrenerek mesleğinizle ilgili eğitiminizi ilerletirsiniz. Almanya’daki eğitimler bir şirkette, bu konuda özelleşmiş bir okulda veya şirket ve okul kombinasyonunda gerçekleştirilir. Hedeflenen mesleği ve şirketi daha yakından tanıyabilmek için eğitim öncesinde staj yapma olanağı da mevcuttur.

Eğitime başlayabilir miyim?

AB vatandaşı olarak Almanya’da eğitim görebilirsiniz.

AB dışındaki ülkelerden geliyorsanız, okul eğitimi ve ticari eğitim seçeneklerinden hangisini almak istediğiniz önemli bir konudur.

Ticari eğitimde haftada birkaç gün bir şirkette çalışmanız ve burada mesleki uygulamaları öğrenmeniz gerekir. Tamamlayıcı olarak düzenli bir biçimde meslek okuluna gider ve burada teori öğrenirsiniz. Bu eğitim biçimi iş olarak dikkate alınır ve dolayısıyla bunun için koşullara bağlı olarak çalışma iznine sahip olmanız gerekebilir. Mesleki eğitim alan bir öğrenci olarak çalıştığınız için bir ücret de elde edersiniz, ancak bu ücret eğitim sırasında normal ücret düzeyinden önemli ölçüde düşük olacaktır.

Not: The German Vocational Training System (Almanca)

Okul eğitiminde, tüm eğitim okulda gerçekleşir. Bu tür eğitimler örneğin sağlık ve sosyal hizmet alanlarında veya bazı teknik ve IT alanlarında olabilir. Okul eğitimi iş olarak kabul edilmez ve dolayısıyla çalışma izni olmadan da olanaklıdır. Ancak bu eğitim karşılığında ücret alınmaz. Hatta çoğu okulda eğitim için ödeme yapılması gerekir.

Ticari eğitim almak istiyorsanız, kazanç getiren bir işte çalışmanıza izin verilip verilmediğine (serbest veya sözleşmeli olarak) veya çalışma izniniz olup olmadığına (yalnızca sözleşmeli faaliyetler) dikkat etmeniz önemlidir. Bu, ikamet belgenizde belirtilen koşula bağlıdır (örneğin ikamet izni, yerleşme izni, geçici oturum izni, müsamahalı oturum izni).
İkamet belgenizde „Çalışmasına izin verilmiyor“ („Beschäftigung nicht erlaubt“) yazması halinde, esas itibariyle eğitim alamazsınız. Ancak burada „Kazanç getiren bir işte çalışabilir“ („Erwerbstätigkeit gestattet“) veya „Çalışabilir“ („Beschäftigung gestattet“) yazıyorsa, eğitim de alabilirsiniz. „Yalnızca yabancılar şubesi izni ile çalışabilir“ („Beschäftigung nur mit Erlaubnis der Ausländerbehörde“) yazması durumunda, somut bir eğitim olanağı ile yabancılar şubesine gitmeli ve orada izin için başvuruda bulunmalısınız.

İltica prosedüründe, geçici oturum izninin veya müsamahalı oturum izninin verilmesinin ardından ilk üç ay içerisinde çalışamazsınız. Aynı zamanda ilk kabul tesisinde konaklamakla yükümlü olduğunuz süre içerisinde de (kayıttan itibaren en fazla altı ay) bir çalışma yasağı söz konusudur. Bu süreler dolduktan sonra, mesleki eğitim izni için başvuruda bulunabilirsiniz. „Güvenli ana vatan“ olarak adlandırılan ülkelerden gelen ve iltica başvurusunda bulunan kişiler, 31.08.2015 tarihinden sonra iltica başvurusunda bulunmuş olmaları halinde, sürekli bir çalışma yasağına tabi olur. Tüm iltica prosedürü boyunca ve bunun ardından gelen müsamahalı oturum izni süresi boyunca çalışamaz ve eğitim alamazlar. Şu anda „güvenli“ olarak adlandırılan ülkeler Gana, Senegal, Sırbistan, Bosna-Hersek, Karadağ, Makedonya, Arnavutluk ve Kosova’dır.

Müsamahalı oturum izniniz varsa, Almanya’daki ikametinizin ilk üç ayı boyunca çalışamazsınız. Ancak ticari meslek eğitimi için bir istisna söz konusudur. Bu eğitime bu süre içerisinde de başlayabilirsiniz. Ancak yukarıda adı geçen „güvenli ana vatanlardan“ birinden geliyorsanız ve 31.08.2015 sonrasında Almanya’da iltica başvurusu yaptıysanız, çalışamaz ve eğitim alamazsınız. Yalnızca sınır dışı edilme işlemleriniz uygulanamadığından müsamahalı oturum izni aldıysanız ve yabancılar şubesi bu durumun nedenlerinden sizi sorumlu tutuyorsa, özellikle de kimliğinize ilişkin yanlış bilgiler vermiş olmanız durumunda bir çalışma ve eğitim yasağı söz konusu olur.

Tereddüt etmeniz halinde, her durumda çalışma veya ticari eğitim alma izniniz olup olmadığını öğrenmek için ikamet dokümanınıza bakabilirsiniz. Ancak bazı durumlarda, örneğin bekleme dönemleri tamamlanmış olsa da, koşullar sonradan değiştirilebilir. Emin olmamanız durumunda yabancılar şubesine başvurabilir veya yasal danışmanlık alabilirsiniz.

Nasıl eğitim yeri bulabilirim?

Eğitimler meslek okullarında veya şirketlerde verilir. Berlin’deki eğitimlere ilişkin iş ilanlarını berlin.de sitesindeki iş arama (Almanca) yardımıyla arayabilirsiniz. İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun mesleki bilgi merkezleri (BIZ) (Almanca) hemen hemen Berlin’in tüm bölgelerinde mevcuttur.
Eğitim yeri ararken iş arama için uyguladığınız adımların aynılarını uygulayabilirsiniz.
Willkommenszentrum Berlin’deki danışmanlar, eğitim yeri arama konusunda size destek verebilir. Eğitim yerleri konusunda görüşülebilecek diğer önemli birimler Sanayi ve Ticaret Odası IHK (Almanca)
ve HWK’dir (Almanca).

Diğer bağlantılar:

Eğitimimi nasıl finanse edebilirim?

Karşılığında kazanç elde etmediğiniz bir eğitim alıyorsanız veya getirdiği kazancın yaşamanız için yeterli olmadığı ticari bir eğitim alıyorsanız ve ebeveynleriniz sizi yeterli ölçüde destekleyemiyorsa, mali yardım alabilirsiniz. Buna devlet eğitim yardımı adı verilmektedir.

Ancak, Almanya’da açık bir biçimde eğitim amacıyla ikamet ediyor olmanız durumunda, bu geçerli değildir (ikamet yasası § 17). Bu durumda kendinizin veya ebeveynlerinizin geçiminizi sağlaması gerekir. Belirli koşullar altında üçüncü bir kişi, örneğin bir vakıf da size destek olabilir.

Öğrenciler ve okul eğitiminde mesleki eğitim alan öğrenciler için öğrenci yardımı (BAföG), yalnızca eğitim merkezinin desteklenebilir olması durumunda mevcuttur. Böyle olup olmadığını okulun kendisinden öğrenebilirsiniz.

AB ülkelerinin vatandaşları ve onların aile üyeleri, öğrenci yardımı (BAföG) için Alman vatandaşlarıyla aynı koşullar altında başvuruda bulunabilir. Herhangi bir AB ülkesinden gelmiyorsanız, öğrenci yardımı (BAföG) hakkınız olup olmadığı, sahip olduğunuz ikamet durumuna bağlıdır. Örneğin, tanınmış mülteciler veya Alman vatandaşlarının aile üyeleri öğrenci yardımını (BAföG) Alman vatandaşlarıyla aynı koşullar altında alabilir. Belirli insani ikamet izinlerine veya müsamahalı oturum iznine sahip olan kişiler için 15 aylık bir bekleme süresi söz konusudur. Diğer belirli ikamet izinlerine veya geçici oturum iznine sahip olan kişilerin eğitim öncesinde en az beş yıl Almanya’da yaşamış ve çalışmış olmaları veya ebeveynlerinin burada en az üç yıl çalışmış ve yaşamış olması gerekir. Kendi durumunuzu eğitim yardımından sorumlu devlet dairesinden öğrenebilirsiniz. Eğitim yardımından sorumlu devlet daireleri, Charlottenburg-Wilmersdorf, Lichtenberg ve Pankow kaymakamlıklarında bulunmaktadır.

Başvuru için şunlara ihtiyacınız olacaktır:

  • Kimlik belgesi, gerektiğinde yerleşim yeri belgesi
  • İkamet izni veya geçici oturum izni
  • Form (Almanca)
  • Ebeveynlerin veya eşin gelir belgesi

Diğer bilgileri berlin.de (Almanca) web sitesinde bulabilirsiniz.

Ticari eğitim almakta olan kişiler için mesleki eğitim yardımı ve eğitim alan engelli kişiler için eğitim para yardımı mevcuttur. Aynı öğrenci yardımında (BAföG) olduğu gibi, desteğe erişim burada da ikamet durumunuzla bağlantılıdır. AB ülkelerinin vatandaşları ve onların aile üyeleri, mesleki eğitim yardımı (BAB) için Alman vatandaşlarıyla aynı koşullar altında başvuruda bulunabilirler. AB üyesi olmayan ülkelerden gelen kişiler için kademeli bekleme dönemleri söz konusudur. Örneğin, insani nedenlerle veya aile birleşimi için verilmiş olan belirli ikamet izinlerine sahip olan kişiler, Almanya’daki ikametlerinin başlamasından üç ay sonra mesleki eğitim yardımı için hak kazanırlar. Kalıcı bir ikamet hakkı alacakları varsayılan iltica talebinde bulunan kişiler, Almanya’da 15 ay ikamet ettikten sonra mesleki eğitim yardımı alabilirler (bu şu anda Eritre, Irak, İran, Somali ve Suriye’den gelen kişiler için geçerlidir). Müsamahalı oturum iznine sahip kişilerin de 15 ay beklemesi gerekir. Diğer ülkelerden gelen ve iltica başvurusunda bulunan kişilerin yanı sıra, diğer ikamet izinlerine sahip olan kişilerin Almanya’da en az beş yıl yaşamış ve yasal olarak çalışmış olmaları veya en az bir ebeveynlerinin Almanya da en az üç yıl yaşamış ve çalışmış olması gerekir. Destek alma hakkınız olup olmadığını bölgenizde bulunan İş ve İşçi Bulma Kurumu’ndan öğrenebilir, aynı zamanda burada başvuru da yapabilirsiniz.

Eğitiminizin finansal olarak desteklenmesinin yanı sıra, size destek olmanın farklı yolları da vardır. Mesleğe hazırlayıcı eğitim programları, size eğitiminizde destek olacak bilgileri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ana vatanınızda okula daha uzun süre gitme imkanı bulamadıysanız, bir okul diploması almanız da mümkün olabilir. Eğitim yardımları, eğitiminizi başarılı bir şekilde tamamlamanıza yardımcı olur. Örneğin dil eğitimi, Almanca dilini derinlemesine öğrenmenize, ancak aynı zamanda eğitim aldığınız mesleğe yönelik teorik bilgi ve pratik deneyim kazanmanıza da yardımcı olabilir. Engelli kişilerin eğitimin üstesinden gelebilmesi için, onlara yönelik özel yardımlar da sağlanmaktadır.

Bir AB ülkesinden geliyorsanız, bu tamamlayıcı yardımlara Almanya vatandaşlarıyla aynı koşullar altında hak kazanmış olursunuz. AB üyesi olmayan bir ülkeden geliyorsanız, bu yardımlara erişiminiz ikamet durumunuzla bağlantılıdır. En az üç aydır Almanya’da bulunuyorsanız ve sürekli bir ikamet hakkı alacağınız öngörülüyorsa, henüz iltica prosedürü sırasında destek alabilirsiniz. Bu, şu anda Eritre, Irak, İran, Suriye ve Somali’den gelen kişiler için geçerlidir. İkamet iznine sahip olan kişilerin de, çoğu durumda eğitimle bağlantılı tamamlayıcı yardımlara hak kazanabilmek için üç ay beklemeleri gerekir. Müsamahalı oturum izni olan kişiler için bir yıldan altı yıla kadar değişen daha uzun bekleme dönemleri söz konusudur.

Mesleğimi nasıl geliştirebilirim?

Meslek geliştirme, belirli bir mesleğin derinlemesine öğrenilmesine yarar. Çeşitli enstitüler (Almanca) ve halk eğitim okullarında (Almanca) olanaklar mevcuttur.
Almanya’da meslek geliştirme veya eğitime başlayabilmek için bazı okul diplomaları gereklidir. Bunlara sahip değilseniz, eğitim veya meslek geliştirmeye kabul edilmek için gerekli koşulları sağlamak için ikinci eğitim yolu adı verilen sistem üzerinden eksiklerinizi tamamlayabilirsiniz. Bu aynı zamanda ana vatanınızda edindiğiniz, ancak Almanya’daki diplomayla eş değerli olarak tanınmayan eğitim diplomaları veya mesleki diplomalar için de geçerlidir. Yurt dışında aldığınız mesleki diplomalarınızın tanınmasını nasıl sağlayacağınızla ilgili bilgileri Mesleki yeterliliklerin tanınması maddesinden öğrenebilirsiniz. Akşam okulları ve diğer kurumlarda okulu tamamlayabilir ve daha yüksek bir diploma alabilirsiniz. Bu konuyla ilgili diğer bilgileri Eğitim, Gençlik ve Bilim için Senato Yönetimi (Almanca) web sitesinde bulabilirsiniz.
Willkommenszentrum Berlin’de eğitim ve meslek geliştirme olanakları konusunda danışmanlık alabilirsiniz. Tüm meslek geliştirme olanaklarının genel görünümünü Berlin eyaletinin meslek geliştirme veri tabanından (Almanca) veya eğitim ofislerinden, örneğin (Almanca) üzerinden elde edebilirsiniz.