Bezrobocie

Przedstawiciele różnych zawodów na tle panoramy Berlina

Zgodnie z konstytucją Niemcy są państwem socjalnym. Oznacza to, że określone rodzaje ryzyka życiowego ponoszą wspólnie wszyscy obywatele. Jednym z rodzajów takiego ryzyka jest ryzyko utraty pracy i długotrwałego bezrobocia. W okresie bezrobocia można pobierać świadczenia z ubezpieczenia na wypadek bezrobocia albo zasiłki państwowe, które pozwalają na pokrycie podstawowych potrzeb.

Jak mam się zarejestrować jako osoba bezrobotna?

Osoby, które straciły pracę i w okresie dwóch lat przed utratą pracy przez co najmniej dwanaście miesięcy wykonywały pracę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia, mogą przez maksymalnie rok pobierać Arbeitslosengeld I (zasiłek dla bezrobotnych I) (starsi pracownicy przez maksymalnie dwa lata). Przez ten czas osoby te otrzymują 60% dotychczasowego wynagrodzenia netto z ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, na które wszyscy pracownicy odprowadzają miesięczne składki od swoich dochodów. Jeśli w gospodarstwie domowym jest dziecko, na które pobiera się zasiłek rodzinny, powyższa kwota wynosi 67%.
Aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych I, należy zarejestrować się jako osoba bezrobotna. Wniosek można złożyć przez internet (po niemiecku) osobiście w lokalnym Urzędzie Pracy (po niemiecku). Wniosek o rejestrację jako osoba bezrobotna należy złożyć 1. dnia bezrobocia albo nawet przed okresem bezrobocia (maksymalnie trzy miesiące wcześniej). W tym celu potrzebne są następujące dokumenty:

  • dowód osobisty / paszport oraz zaświadczenie meldunkowe,
  • ewentualnie wypowiedzenie albo umowa o pracę na czas określony.

Jeśli trzy miesiące przed zakończeniem stosunku pracy wie się, że zostanie się bez pracy (w przypadku uzyskania takiej informacji później – w ciągu trzech dni od jej uzyskania), należy się zarejestrować jako osoba bezrobotna. Wówczas Urząd Pracy może przesyłać oferty pracy dostępne we wskazanym okresie. W ten sposób można uniknąć niepotrzebnego okresu bezrobocia. W przypadku zbyt późnej rejestracji jako osoba bezrobotna można zostać ukaranym w formie czasowego zablokowania wypłaty zasiłku dla bezrobotnych. Rejestracji (po niemiecku) można też dokonać telefonicznie lub drogą e-mailową. Osoby, które zarejestrowały się jako bezrobotni, zostaną powiadomione o terminie osobistych konsultacji, które należy koniecznie odbyć; w przeciwnym razie mogą zostać zmniejszone świadczenia.

W jaki sposób mogę wrócić do pracy?

Osoby zarejestrowane jako bezrobotni otrzymają wsparcie ze strony Urzędu Pracy. Więcej informacji na ten temat znajduje się w sekcji Praca.

Czy mogę liczyć na wsparcie finansowe w celu zapewnienia niezbędnego utrzymania?

Osobom, które przed utratą pracy nie przepracowały roku, nigdy nie pracowały albo przez rok już pobierały zasiłek dla bezrobotnych I, nie przysługuje zasiłek dla bezrobotnych I. Zasadniczo osoby te mają jednak prawo do świadczeń służących zapewnieniu niezbędnego utrzymania, jeśli nie dysponują żadnym innym dochodem ani majątkiem, z którego mogłyby pokryć koszty utrzymania.

Wyróżnia się następujące świadczenia i zasiłki:

  • Arbeitslosengeld II („Hartz IV”) (zasiłek dla bezrobotnych II) przysługuje osobom, które przebywają w Niemczech legalnie przez dłuższy czas (czyli obywatelom Niemiec, w określonych okolicznościach także obywatelom UE, obywatelom państw spoza UE lub obywatelom państw spoza UE, którzy posiadają zezwolenie na pobyt), skończyły 16 lat, nie są jeszcze w wieku emerytalnym i są zdolne do pracy. Oprócz świadczeń (pieniężnych) mających na celu zapewnienie bytu osoby pobierające ALG II mają też prawo do pomocy w powrocie na rynek pracy.
  • Sozialhilfe (pomoc socjalna) lub świadczenia zapewniające podstawowe utrzymanie dla osób starszych i osób niezdolnych do pracy przysługują osobom, które należą do tej samej grupy osób, ale albo są już w wieku emerytalnym, albo są niezdolne do pracy ze względów zdrowotnych, czyli nie są w stanie pracować przez co najmniej trzy godziny dziennie. Wysokość tych świadczeń jest taka sama jak wysokość ALG II.
  • Asylbewerberleistungen (świadczenia dla osób ubiegających się o azyl) przysługują osobom, które przebywają w Niemczech jako osoby ubiegające się o azyl, osoby posiadające zgodę na pobyt tolerowany lub na podstawie określonych dokumentów pobytowych wydanych ze względów humanitarnych. Świadczenia dla osób ubiegających się o azyl są znacznie niższe od pozostałych świadczeń mających na celu zapewnienie bytu. Poza tym w ciągu pierwszych 15 miesięcy osoby te mają ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej.

Obywatelom UE, którzy przybyli do Niemiec wyłącznie w celu poszukiwania pracy, nie przysługuje ALG II. Jeśli jednak podejmą co najmniej drobną pracę, wówczas mogą liczyć na dodatkowe świadczenia.
Ponadto nowo przybyli obywatele UE w ciągu pierwszych 3 miesięcy pobytu w Niemczech nie mają prawa do ALG II. To samo dotyczy obywateli państw spoza UE, chyba że przybyli do Niemiec w celu połączenia z członkami rodziny mającymi obywatelstwo niemieckie.

Osoby ubiegające się o azyl oraz osoby posiadające zgodę na pobyt tolerowany nie mają prawa do ALG II, ale przysługują im świadczenia pieniężne przewidziane w ustawie o świadczeniach dla ubiegających się o azyl. Więcej informacji na ten temat znajduje się w sekcji Postępowanie o udzielenie azylu. Prawo do ALG II przysługuje natomiast uchodźcom z uznanym statusem pobytowym, osobom uprawnionym do otrzymania azylu i osobom objętym ochroną uzupełniającą. Informacje, formularze i instrukcje są dostępne w wielu różnych językach na stronie internetowej Federalnego Urzędu Pracy (po niemiecku).