Świadczenia pomocowe

Rodzina wypełnia wnioski o świadczenia wsparcia

Jak mogę otrzymać Kindergeld (zasiłek rodzinny) lub Elterngeld (zasiłek wychowawczy)?

Państwo wspiera rodziny z dziećmi. Można złożyć wniosek o Kindergeld (zasiłek rodzinny) (po niemiecku).
Kindergeld (zasiłek rodzinny) jest przydzielany na dziecko do 18. roku życia; jeśli dziecko nie pracuje i pozostaje zarejestrowane jako osoba bezrobotna, zasiłek rodzinny może być wypłacany do 21. roku życia. Dopóki dziecko jest na etapie początkowego kształcenia zawodowego, zasiłek rodzinny może być wypłacany maksymalnie do 25. roku życia dziecka. Obecnie zasiłek rodzinny wynosi miesięcznie: na pierwsze i drugie dziecko – 190 EUR, na trzecie dziecko – 196 EUR, na czwarte i kolejne dziecko – 221 EUR.

Rodzic wnioskujący o zasiłek rodzinny musi mieszkać w Niemczech. Zasadniczo dziecko musi mieszkać z wspomnianym rodzicem. W określonych sytuacjach jest możliwe wnioskowanie o zasiłek rodzinny również na dzieci, które mieszkają w innym kraju UE lub w państwie, z którym Republika Federalna Niemiec podpisała porozumienie w sprawie zabezpieczenia społecznego (np. Turcja). W takiej sytuacji wysokość zasiłku rodzinnego może być znacznie niższa niż w przypadku dzieci mieszających w Niemczech.

Obywatele państw nienależących do UE przy składaniu wniosku o zasiłek rodzinny muszą przedłożyć zezwolenie na pobyt lub zezwolenie na osiedlenie się w Niemczech. Zezwolenie na pobyt musi uprawniać do podjęcia działalności zarobkowej, czyli pozwalać na podjęcie pracy etatowej lub prowadzenie własnej działalności gospodarczej.

Jeśli rodzic uzyskał zgodę na pobyt ze względów humanitarnych zgodnie z § 23 ust. 1 Aufenthaltsgesetz (ustawy o pobycie, pracy zarobkowej oraz integracji obcokrajowców) „ze względu na wojnę w swoim kraju pochodzenia” lub zgodnie z § 23a, 24, 25 ust. 3–5 rzeczonej ustawy, kolejnym wymogiem jest, aby od trzech lat przebywał legalnie w Niemczech, pod warunkiem że pobyt był dozwolony lub tolerowany, rodzic wykonywał legalną pracę, pobierał Arbeitslosengeld I (zasiłek dla bezrobotnych) lub był na urlopie rodzicielskim.

Kindergeld (zasiłek rodzinny) nie przysługuje obywatelom państw nienależących do UE, którzy posiadają zezwolenie na pobyt w celu odbycia studiów (§ 16 ustawy o pobycie, pracy zarobkowej oraz integracji obcokrajowców) lub w celu kształcenia (§ 17 rzeczonej ustawy). Zasiłek rodzinny nie przysługuje także obywatelom państw nienależących do UE, którzy uzyskali zezwolenie na pobyt w celu podjęcia pracy, przy czym zezwolenie na podjęcie pracy zostało wydane jedynie na czas określony. Zostało to uregulowane w rozporządzeniu Beschäftigungsverordnung (rozporządzenie w sprawie zatrudnienia) i dotyczy na przykład pracowników sezonowych, opiekunek do dzieci, opiekunów pracujących w domach prywatnych oraz kucharzy kuchni narodowej.

Wnioski o zasiłek rodzinny zasadniczo należy składać w kasie świadczeń rodzinnych w Bundesagentur für Arbeit (Federalnym Urzędzie Pracy). Osoby zatrudnione w służbach publicznych oraz urzędnicy otrzymują wypłatę zasiłków rodzinnych za pośrednictwem swojego pracodawcy.

Ponieważ w przypadku dzieci mieszkających za granicą kwestie związane z wypłatą zasiłków rodzinnych mogą być skomplikowane, w takiej sytuacji należy rozważyć zwrócenie się do placówki doradztwa socjalnego.

Elterngeld (zasiłek wychowawczy):

Elterngeld (zasiłek wychowawczy) (Link po niemiecku) jest kolejnym świadczeniem wypłacanym przez państwo w celu pomocy rodzinom. O zasiłek wychowawczy zasadniczo może ubiegać się każdy rodzic, który mieszka ze swoimi niepełnoletnimi dziećmi, wychowuje dziecko i w związku z tym nie może pracować w wymiarze większym niż pół etatu. Praca w wymiarze nieprzekraczającym 30 godzin w tygodniu nie powoduje utraty prawa do zasiłku wychowawczego.

Zasiłek wychowawczy może być wypłacany przez rok od urodzenia dziecka. W przypadku dwojga rodziców to rodzice decydują, czy zasiłek wychowawczy ma być wypłacany jednemu, czy ma być dzielony między oboje lub też czy ma być wypłacany przez kilka miesięcy jednemu rodzicowi, a przez pozostałą część roku drugiemu z nich. Jeśli każdy z rodziców ograniczy pracę na co najmniej dwa miesiące, wówczas zasiłek wychowawczy przysługuje im przez kolejne dwa miesiące (Partnermonate – miesiące partnerskie).

Istnieje również możliwość pobierania o połowę mniejszego zasiłku wychowawczego Elterngeld przez dwa razy dłuższy okres (Elterngeld Plus). W ramach tego modelu rodzice mogą pobierać zasiłek wychowawczy Elterngeld Plus przez dodatkowe cztery miesiące, pod warunkiem że w ciągu tych dodatkowych czterech miesięcy pracują min. 25 i maks. 30 godzin w tygodniu.

Zasiłek wychowawczy zasadniczo wynosi 65–67% dochodów uzyskiwanych przez rodzica przed urodzeniem dziecka. Miesięczny zasiłek wychowawczy wynosi min. 300 EUR i maks. 1800 EUR. W przypadku gdy w rodzinie jest dwoje dzieci poniżej 3. roku życia lub przynajmniej troje dzieci poniżej 6. roku życia, wówczas wypłacany jest Geschwisterbonus (bonus za rodzeństwo) w wysokości 10% zasiłku wychowawczego – wynoszący co najmniej 75 EUR miesięcznie.

Podobnie jak w przypadku zasiłku rodzinnego Elterngeld obywatele UE mogą pobierać zasiłek wychowawczy również w sytuacji, gdy rodzina przebywa w innym kraju UE, a jeden z rodziców pracuje w Niemczech.

W kwestii obywateli państw nienależących do UE obowiązują takie same ograniczenia prawne jak w przypadku zasiłku rodzinnego: muszą oni posiadać zezwolenie na pobyt lub zezwolenie na osiedlenie; w odniesieniu do określonych rodzajów zezwolenia na pobyt obowiązują dodatkowe ograniczenia. Jako uzupełnienie do przepisów dotyczących zasiłku rodzinnego zasiłek wychowawczy nie przysługuje również osobom posiadającym zezwolenie na pobyt, o którym mowa w § 104a ustawy o pobycie, pracy zarobkowej oraz integracji obcokrajowców.

Wnioski o zasiłek wychowawczy składa się w Elterngeldstelle (placówce ds. zasiłków rodzicielskich). Takie placówki znajdują się w berlińskich urzędach okręgowych ds. młodzieży. Tam można uzyskać dalsze informacje.

Na jakie wsparcie mogą liczyć osoby samotnie wychowujące dzieci?

Osoby samotnie wychowujące dzieci mogą ubiegać się o Unterhaltsvorschuss (po niemiecku) (świadczenie alimentacyjne), jeśli drugi rodzic nie wywiązuje się ze swojego obowiązku łożenia na utrzymanie wspólnego dziecka.

Takie osoby mogę wnioskować o miesięczne świadczenie w wysokości minimalnej stawki alimentacyjnej, określonej na mocy ustawy. Wysokość minimalnej stawki alimentacyjnej jest uzależniona od ustawowego minimum egzystencji określonego dla dzieci. Kwota ta nie obejmuje zasiłku rodzinnego oraz faktycznych alimentów płaconych przez drugiego rodzica. Obecnie świadczenie alimentacyjne na dzieci w wieku 0–5 lat wynosi miesięcznie 145 EUR, a na dzieci w wieku 6–11 lat 194 EUR (zasiłek rodzinny Kindergeld na pierwsze dziecko w wysokości 190 EUR jest już tutaj odliczony). Świadczenie alimentacyjne jest wypłacane maksymalnie przez sześć lat (72 miesiące) i maksymalnie do 12. roku życia dziecka, w zależności od tego, który warunek zostanie spełniony wcześniej.

W kwestii do obywateli państw nienależących do UE obowiązują takie same ograniczenia jak w przypadku zasiłku rodzinnego: muszą oni posiadać zezwolenie na pobyt lub zezwolenie na osiedlenie; w odniesieniu do określonych rodzajów zezwolenia na pobyt obowiązują dodatkowe ograniczenia.

Wnioski o świadczenie alimentacyjne można składać w kasie świadczeń alimentacyjnych. Takie placówki znajdują się w berlińskich urzędach okręgowych ds. młodzieży. Tam można uzyskać dalsze informacje.

Na jakie wsparcie mogą liczyć rodziny?

Warunkiem otrzymywania Bildungs- und Teilhabepaket (po niemiecku) (świadczeń na kształcenie i udział w życiu społecznym) jest pobieranie świadczeń podstawowego zabezpieczenia dla poszukujących pracy zgodnie z II księgą kodeksu socjalnego (zasiłek dla bezrobotnych II, Hartz IV), korzystanie z pomocy socjalnej (w szczególności w celu podstawowego zabezpieczenia osób starszych i osób niezdolnych do pracy zgodnie z XII księgą kodeksu socjalnego) oraz pobieranie dodatku mieszkaniowego lub zasiłku rodzinnego.

Obywatele UE zasadniczo również są uprawnieni do pobierania tego rodzaju świadczeń, a tym samym mogą korzystać z świadczeń na kształcenie dzieci oraz ich udział w życiu społecznym. Tego rodzaju świadczenia nie przysługują jednak obywatelom UE, którzy posiadają prawo do swobodnego przemieszczania się jedynie w celu poszukiwania pracy. Organy socjalne regularnie odmawiają wypłaty świadczeń podstawowego zabezpieczenia i tym samym również świadczeń na kształcenie oraz udział w życiu społecznym także takim obywatelom UE, którzy nie mają prawa do swobodnego przemieszczania się lub którym przestało przysługiwać takie prawo.

Obywatele państw nienależących do UE mają prawo do świadczeń podstawowego zabezpieczenia (i tym samym również do świadczeń na kształcenie i udział w życiu społecznym), jeśli posiadają zezwolenie na pobyt. Wymóg ten nie dotyczy takich obywateli państw nienależących do UE, którzy posiadają zezwolenie na pobyt

  • z powodu wojny w swoim kraju pochodzenia, zgodnie z § 23 ust. 1 lub § 24 ustawy o pobycie, pracy zarobkowej oraz integracji obcokrajowców;
  • zgodnie z § 25 ust. 4 zdanie pierwsze rzeczonej ustawy;
  • zgodnie z § 25 ust. 5 rzeczonej ustawy, o ile decyzja w sprawie odroczenia deportacji nie została podjęta maksymalnie 18 miesięcy temu.

Tej grupie osób nie przysługuje prawo do wspomnianych świadczeń na mocy II/XII księgi kodeksu socjalnego, lecz na mocy Asylbewerberleistungsgesetz (ustawy o świadczeniach przysługujących osobom ubiegającym się o azyl). Osoby te mogą jednak dodatkowo ubiegać się o świadczenia na kształcenie i udział w życiu społecznym.

Prawo do pobierania świadczeń wynikających z ustawy o świadczeniach przysługujących osobom ubiegającym się o azyl (i dodatkowo świadczeń na kształcenie i udział w życiu społecznym) mają ostatecznie również uchodźcy podczas procedury azylowej oraz obcokrajowcy, którzy (np. ze względu na odrzucenie ich wniosku o azyl lub nieprzedłużenie zezwolenia na pobyt) nie mają prawa pobytu i muszą opuścić kraj. Dotyczy to również sytuacji, w których osoby te nie mogą zostać wydalone z powodów zdrowotnych lub ze względu na brakujące dokumenty i w związku z tym otrzymały zgodę na pobyt tolerowany.

Osoby pobierające świadczenia wynikające z ustawy o świadczeniach przysługujących osobom ubiegającym się o azyl mogą jednak utracić prawo do świadczeń na kształcenie i udział w życiu społecznym, jeśli spełniają jeden z warunków ograniczenia programu świadczeń. Tego rodzaju ograniczenia programu świadczeń mogą zostać wprowadzone zgodnie z przepisami ustawowymi na przykład w sytuacji, gdy dana osoba umyślnie nie spełnia swojego obowiązku wyjazdu za granicę lub celowo opóźnia swoją deportację.

Na jakie wsparcie mogą liczyć kobiety?

W Berlinie jest wiele ofert skierowanych do kobiet. Przegląd dostępnych ofert znajduje się na stronie internetowej Senatsverwaltung für Integration, Arbeit und Soziales (Administracji Senatu ds. Integracji, Pracy i Opieki Społecznej). Można tam znaleźć oferty projektów społeczno-kulturalnych skierowanych do kobiet w Berlinie (po niemiecku), sieci feministyczne (po niemiecku) oraz projekty skierowane do kobiet, których językiem ojczystym nie jest język niemiecki (po niemiecku).